Fruitwijzer

Pompelmoes of grapefruit (Citrus Paradisi) behoort tot de familie van de wijnruit (Rutaceae). Over de precieze origine van deze citrusvrucht heerst de grootst mogelijke verwarring. Men jongleert met de termen pompelmoes, pomelo en grapefruit tot op het punt dat ze in eenheidsmoes vergaan. Eén auteur beweert zelfs dat pomelo een kruising is tussen grapefruit en pompelmoes, terwijl hij laatstgenoemden elders - correct - als synoniemen gebruikt.

Wat is nu de ware toedracht van het verhaal? Wel, volgens sommige wetenschappers is pompelmoes een mutant van pomelo (en dus niet omgekeerd!). Andere wetenschappers beweren dan weer dat grapefruit een toevallige hybride is van pomelo (Citrus Grandis) en sinaasappel (Citrus Sinensis). Zij doopten de botanische naam om in Citrus X Paradisi. Paradisi, vanwege het paradijselijke decor waar pompelmoes rond 1750 voor het eerst werd ontdekt, namelijk, het Caribische eiland Barbados.

In het begin van de 19-e eeuw kwam een Jamaicaanse boer voor het eerst met de naam 'grapefruit' op de proppen. Afgezien van het feit dat sommige soorten tros-gewijs groeien slaat dit eigenlijk nergens op. Toch werd het anglicisme zelfs in het Nederlandse taalgebied de meest courante benaming.

Pompelmoes bleef lange tijd een zonderlinge fruitsoort. Toen in de jaren '70 een Amerikaanse promotiecampagne startte rond het zogenaamde grapefruitdieet ('lose 4,5 kg of body weight in ten days!') ging de vraag echter pijlsnel omhoog. Niet toevallig was de staat Florida rond deze tijd uitgegroeid tot de grootste producent ter wereld (goed voor bijna de helft van alle productie). Ook Texas trachtte een plaats te veroveren op de markt. Omdat de teelt van witte en roze pompelmoes (voornamelijk Marsh en Thompson) echter niet rendabel bleek, gingen de Texanen op zoek naar nieuwe varianten. Zo ontstond Ruby met rood vruchtvlees. Het werd meteen een voltreffer.

Kenmerkend voor de succesvolle soorten in het algemeen is het feit dat ze nauwelijks of geen pitten bevatten en dat ze zeer zoet en sappig zijn. Pompelmoes mag dan in wezen een bittere vrucht zijn, de meeste consumenten willen dat liever niet gewaar worden. Per slot van rekening is ongezoete cola ook niet te genieten…

Voor de bittere smaak van pompelmoes is natuurlijke kinine verantwoordelijk. Deze complexe stof wordt in de farmaceutische industrie scheikundig nagemaakt en als goedkoop geneesmiddel in de strijd tegen malaria ingezet. Hoewel kinine een van de meest succesvolle geneesmiddelen is gebleken, blijft het een lapmiddel. De malariaparasieten worden niet volledig uitgeroeid. Daardoor kan de ziekte in een later stadium terug in alle hevigheid opflakkeren. Florida heeft overigens geen nood aan dergelijke lapmiddelen. Niet omdat de inwoners veel pompelmoezen eten maar wel omdat de Anopheles-mug geen vaste voet op Amerikaanse bodem krijgt. Kosten noch moeite worden gespaard om het beestje zuidelijk te houden.

Recepten

• Garnalencocktail
• Gestoofde kabeljauw met pompelmoes
• Grapefruit guacamole
• Pompelmoessorbet met cider