Groentewijzer

Tomaat (Solanum lycopersicum) is een giftige plant uit de nachtschade-familie. Net zoals bij aardappel-, aubergine- en paprikaplanten is het gebladerte van tomatenplanten dus niet voor consumptie geschikt, tenzij misschien in de context van een suïcidaal galgenmaal. Mensen met aardse ambities moeten er absoluut van afblijven.

Niet van de vruchten, want die hebben een positieve invloed op de gezondheid. In de eerste plaats dankzij lycofeen, een van de plantenkleurstoffen (ook wel carotenen genoemd) die in het darmstelsel worden omgezet in vitamine A en via deze weg het lichaam beschermen tegen stikstofdioxiden. Daarnaast bevat tomaat stoffen uit het vitamine B-complex, vitamine C en verschillende mineralen. Met die kennis in het achterhoofd prijzen sommige ketchupfabrikanten zichzelf in alle ernst aan als beschermers van de volksgezondheid. Ideaal tekstje voor op de achterzijde.

Tomaten zijn afkomstig uit de Andes, waar ze al geruime tijd door Inca's werden gekweekt toen de Spanjaarden er rond 1500 arriveerden. Niet veel groter dan besjes, waren ze toen. Later evolueerde de tomaat door doorgedreven selectie van 'positieve' eigenschappen tot de populairste groente van de westerse consument. Helaas ten koste van hun weerbaarheid ten opzichte van ziektes (aardappelziekte, pepinomozaïekvirus,...), schimmels (botrytis, meeldauw,...) en insecten (witte vlieg, spint,...).

Gedurende lange tijd was het antwoord daarop eensluidend: sproeien! Pas relatief laat is men op zoek gegaan naar resistente soorten, wellicht eerder uit financiële dan uit ecologische overwegingen. Van echte resistentie is eigenlijk zelden sprake; vaak gaat het om 'tolerantie' tegenover bepaalde ziektes. Tolerant betekent dat de plant weinig vatbaar is voor de ziekte. Resistent betekent dat de plant de ziekte niet kan krijgen.

Tegenwoordig transplanteert men ook genetische codes uit andere organismen om de tolerantie tegenover ziektes te verhogen. Of om ze ongevoelig te maken voor het gebruik van insecticiden en pesticiden. Of om ze integendeel zelf insecticiden of pesticiden te laten aanmaken. U zegt het maar.

Recepten

• Catalaans knoflookbrood met tomaat
• Cherrytomaat- & mozzarellaspiesjes
• Gevulde tomaat op zijn Provençaals
• Kalkoen in Gandaham met tomaat en mozzarella
• Minestronesoep (Italiaanse tomatensoep)
• Schelvisschotel met aardappel en tomaat
• Stoofpotje van tomaat, prei en kippenvleugels
• Tomaat - tonijnsalade