CMC-compostering.

Biologische landbouw maakt gebruik van organisch materiaal om de bodem te voeden. Dit in tegenstelling tot gangbare landbouw, waar men ook intensief gebruik maakt van kunstmatige meststoffen, meestal op basis van zouten. De drie-éénheid van klassieke bemestingsstoffen heet NPK, ofwel stikstof (N), fosfor (P) en kalium (N). Behalve met drijfmest tracht men de vruchtbaarheid van bodems vooral met deze elementen op te drijven. Een uiterst beperkte en kortzichtige benaderingswijze. Terwijl NPK-meststoffen de plant voeden, doden ze tegelijkertijd het bodemleven.

En wat dan nog? Wel, een rijk bodemleven is van essentieel belang voor de productie van allerlei minder opvallende, maar daarom niet minder belangrijke plantenvoedingsstoffen.

Bodemleven mag dan wel een beetje wollig klinken, onder de wol schuilt een concrete verzameling organismen:

• » in een gezonde bodem vind je ongeveer 7% organische substantie (de rest zijn mineralen);
  
• » » organische substantie bestaat voor 85% uit humus, 10% uit wortels en 5% uit ‘bodemleven’;
  
• » » » bodemleven bestaat uit schimmels en algen (40%), bacterieën (40%), nematoden (12%), macro & microfauna (8%).

Schimmels en bacterieën, gezond? Jazeker, het hangt er alleen vanaf welke soorten, in welke verhouding en in welk stadium. Tot eind 2001 gebruikten we enkel potstalmest, dat is een mengeling van stro met dierlijke (i.c. runder-) uitwerpselen. Deze werd op de mestkar gelegd, op een lange smalle hoop afgedraaid en bedekt met doeken (= ‘opgezet’). Daarna werd het materiaal nog eens door de mestkar gehaald en bleef tot 8 maanden liggen. Pas bij het begin van het volgende seizoen voerden we dit materiaal in gepaste hoeveelheden uit op de percelen om bodemleven en gewassen te voeden.

Niet slecht, maar kan het beter? Wij denken van wel. Met échte compost trachten we het humusgehalte van onze percelen te verhogen.

Humus is het eindresultaat van een ontbindingsproces van organische stof, uitgevoerd door microörganismen. In dit proces zijn de volgende factoren van cruciaal belang:

1. Temperatuur. Bij te lage temperatuurontwikkeling (minder dan 55° C) gaat het materiaal gisten (fermentatie zonder zuurstof), worden toxische substanties gevormd en blijven ziektekiemen overleven (salmonella bijvoorbeeld sterft pas na 3 dagen boven 55° C). Ook onkruidzaden overleven. Bovendien komt het waterhoudend vermogen van de compost gevoelig lager te liggen en oogt het niet zo luchtig. In die omstandigheden bekomt men pas stabiele humus na een extreem lang rijpingsproces. Anderzijds verbranden temperaturen boven de 65° C (mogelijk zelfs tot 90° C) letterlijk alle materie en wordt er zwarte as gevormd in plaats van humus.
   
   
2. CO2-gehalte. Compostering is een proces waarbij bacteriën en schimmels werkzaam zijn. Een teveel aan CO2, dat vooral gevormd wordt tijdens de eerste fase van compostering, brengt deze in moeilijkheden door zuurstoftekort.
   
   
3. Vochtigheid. De vochtigheid moet tussen 55 en 60% zijn. Tijdens het omzetten kan extra water toegevoegd worden. Wanneer alles in de juiste verhouding is gemengd met de compostkeerder dekken we de hopen af met doeken die luchtdoorlatend maar waterafstotend zijn.
   
   
4. Compoststarter: een bacteriepreparaat dat wordt toegevoegd bij het opzetten. De starter steekt het composteringsproces in gang en stuurt het in de goede richting, zodat andere (minder gunstige) bacteriegroepen niet de overhand kunnen krijgen. Het preparaat bevat voornamelijk thermofiele organismen. Die breken de organische stof in een eerste fase af.
   
   
5. Plantaardig materiaal. Mesofiele organismen (grotendeels terug te vinden in het verteringskanaal van regenwormen) nemen het werk in een tweede fase over, mede door thermofiele organismen als voedsel te gebruiken.
   
   
6. Leem. Tenslotte voegen we ook van bij het begin nog een massa leem toe aan de organische stof. Humus wordt op die gronddeeltjes middellijk gebonden. Zowel in de composthoop zelf als bij het gebruik van deze compost op het veld wordt uitspoeling daardoor geminimaliseerd.

Meer weten?

«Composteren»

Een publicatie van De Wassende Maan c.v.
(met steun van de Provincie Oost-Vlaanderen).

Tekst & Layout: Katleen Brangers (26 bladzijden, tweekleur)
Druk: Druk In De Weer; Oplage: 800 exemplaren.

Het boekje is te verkrijgen tegen betaling van 2,50 euro exclusief verzendkosten. Geen verzendingskosten indien het kan worden meegestuurd met de pakketten. Stuur een mail naar info@dewassendemaan.be of bel op het nummer 09-386 82 14.